«عکاسی گاهی چیزی غیرواقعی را واقعی تر از واقعیت جلوه می دهد»
درباره محمدرضا میرزایی

 
 
لذت عکاسی برای میرزایی با دوربین خانوادگیشان در دوران کودکی آغاز شد، لذتی که هنوز هم در ذهن او باقی مانده ¬است. شاید نتوان نامی خاص بر رویکرد عکاسی میرزایی نهاد، گویی او در عکسهایش با لایه¬ای از احساسات و ادبیات در حال شناخت زیبایی و زشتی در دنیا، غلبه بر ترس¬ها و غریبگی¬هایش است. میرزایی از هر آنچه که میبیند و با آن زندگی میکند عکس می¬گیرد، با نوردهی و کادرهای نامتعارف هرآنچه می‌خواهد به عکس اضافه یا از آن کم می‌کند. او از چیزهای ساده دور و برش به گونه¬ای آشنایی‌زدایی کرده است که به گفته خودش عکسها ما را به خوانش به جای دیدن سوق می¬دهند.
محمدرضا میرزایی عکاس ایرانی مقیم آمریکا متولد 1364 است. در هنرستان صدا و سیما، رشته گرافیک خواند و در رشته زبان و ادبیات ایتالیایی ادامه تحصیل داد. مقطع کارشناسی ارشد را در رشته هنرهای زیبا دانشگاه پنسیلوانیا به اتمام رساند و هم اکنون دانشجوی دوره دکترای هنرهای زیبا همان دانشگاه است. از همان دوران هنرستان به هنر مدرن علاقه داشت و بخش دوست‌داشتنی او در کتاب تاریخ هنر دوران هنرستان قسمت آخر آن یعنی هنر معاصر بود. محمدرضا میرزایی در عکاسی همیشه سعی بر ترکیب ادبیات و عکاسی باهم داشت چرا که شاید عکسها، به فضای انتزاعی که او می¬خواست نزدیک¬تر می¬شد. 
اولین مجموعه عکس میرزایی به نام «ساعت که 4 شد بیتا به تختخواب می¬رود» که در دوران بعد از هنرستانش عکاسی کرد، یک مجموعه روایی است که در غالب صحنه¬پردازی آن را اجرا و همراه با داستانی کوتاه در تعداد محدود چاپ کرد. اما اولین مجموعه¬ای که از او به نمایش درآمد را می¬توان مجموعه «آدم¬ها» دانست، این مجموعه را در شمال ایران و در پارکی رو به دریای خزر از آدم¬های در حال رفت و آمد گرفت. این مجموعه در امتداد زیباشناسی است که میرزایی در جستجوی آن بود. در این مجموعه که با علاقه او به ادبیات درآمیخته شده، به گفته خودش در جستجوی زندگی گرفته¬ شده ¬است، زندگی آدمهایی که به روی صحنه می¬آیند و می¬روند. مجموعه بعدی میرزایی به نام «دیدارها» بود، که در ادامه مجموعه آدم¬ها شکل گرفت و خیلی زود هم به نمایش درآمد. او عکسهای این مجموعه را در حاشیه سفری که به ایتالیا داشت گرفت. به گفته خودش می¬خواست در نقد تقلیل عکسهایی که توریستها میگیرند عکس بگیرد ولی بعد از این مجموعه احساس کرد که خودش هم شاید مسیر اشتباهی را در پیش گرفته ¬است، او از این پس تصمیم گرفت مسیرش در عکاسی را تغییر دهد.  در این سالها میرزایی بر روی مجموعه عکس «rewind» به موازات دو مجموعه «آدم¬ها» و «دیدار» کار کرد و این مجموعه را بدون هیچ اطلاعات و توضیحی نشر داد تا ذهن مخاطبین را هرچه بیشتر درگیر کند.
به گفته میرزایی یکی از مسائلی که ذهن او را همیشه مشغول کرده¬ است موضوع «مغایرت واقعیت و عکاسی» است. او می¬گوید «عکس به معنای واقعیش چه موقع شکل می¬گیرد، وقتی که به ظاهر راست می¬گوید یا وقتی که واقعیت را دوباره از نو می¬سازد؟» او در مجموعه «انگار» از شخصی¬ترین قسمتهای زندگی‌اش عکاسی کرد. میرزایی درباره این مجموعه می¬گوید: «از ساده¬ترین چیزهای دور و برم عکس می¬گرفتم. از دیدن دوباره عکس¬ها جا می¬خوردم. در میان عکسها آن¬هایی را دوست داشتم که همانی نبودند که واقعن بودند، ماهیت غافلگیرکننده و تغییردهنده عکاسی، آن¬ها را از نو ساخته ¬بود.»
میرزایی در ادامه راه دو مجموعه عکس «مجموعه عکس جدید» و «مجموعه عکس جدیدتر» را منتشر کرد. که به گفته خودش نام «جدید» در نام مجموعه، اشاره‌ای است به کیفیت عکسها. این دو مجموعه که یکی در آمریکا و دیگری در ایران گرفته ¬شده¬ است، انگار ادامه پرسه¬زنی هنرمند در جستجوی زندگی است. او در این عکسها با کم و زیاد¬کردن نور قسمت¬هایی از زندگی را که دوست دارد برای ما آشکار و قسمت¬های دوست نداشتنی را از دید ما پنهان می¬کند. خودش درباره این مجموعه می¬گوید: «دو مفهوم آشکار و پنهان دو کیفیت متضاد هستند که در عکسهای اخیر من بیش از همیشه بهم نزدیک شدند.» بازی با نور در این مجموعه¬ها برای او مانند یک استیتمنت است. نکته جالب در عکسهای میرزایی بی زمان و مکان بودن آن است، یعنی این عکسها می¬تواند در هر جایی از این دنیا و در هر زمانی گرفته شده باشد. 
آخرین مجموعه او یعنی «کارت پستال»، مجموعه¬ای کاملا انتزاعی از ترکیب رنگهاست. گویی عکسها تداعی-گر یک روز از صبح تا شب یا شاید هم یک زندگی از شروع تا پایان باشد. انگار میرزایی برای توضیح جهان پیرامون خود به رنگها پناه ¬برده ¬است. شاید فکر می¬کند ما از فهم عکس و ادبیات ناتوانیم و با رنگها بهتر بتوانیم زندگی را درک کنیم. 
علاوه بر مجموعه عکس چندین کتاب هم از محمدرضا میرزایی به نام¬های «دیالکتیک دیدن»، « وقتی خورشید می¬آید» و «چیزی که ندارم» به چاپ¬رسیده¬است. 

 

نویسنده الهام نوری
هنرجوی مدرسه آرتسنس
 
Loading
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید