برای کسانی که تازه عکاسی حیات وحش را شروع میکنند در همین ابتدای مقاله این نکته مهم را یادآوری میکنم که این سبک از عکاسی یکی از سختترین شاخههای آن است، چرا که در حین انجام آن، بهعنوان یک عکاس حرفهای حیاتوحش شاید لازم شود که شما مدتهای طولانی در آب و هوای نه چندان مطلوبی که یا بیش از اندازه گرم است یا بیش از اندازه سرد و یا خیس و بارانی بمانید تا به عکسی برسید که از نظر خودتان بینقص است؛ اغلب حتا پیش میآید که چندین روز را به دور از انسانها و با گونههای مختلف جانوری بگذرانید، کارهایی که شاید انجامش برای هر فردی به این راحتی فراهم نباشد. اما با وجود همه اینها، عکاسی حیات وحش بسیار لذتبخش است و شمار زیاد علاقمندان این رشته در سراسر دنیا، این فرضیه را ثابت میکند. با همه اینها حالا که درحال مطالعه این مقاله هستید، پس شما هم جزو طرفداران جدی آن به شمار میآیید.
من در این راهنمای جامع عکاسی حیاتوحش، سعی میکنم تا حد امکان دانستهها و تجربههایی از عکاسی حیاتوحش را در اختیارتان بگذارم تا بتوانید از آنها استفاده کنید. این یک آموزش کامل و نسبتن طولانی عکاسی از حیات وحش است پس اگر به این ژانر از عکاسی علاقهمندید شاید بهتر باشد آن را در علاقهمندیهایتان ذخیره کنید و هر از گاهی برای مرور اطلاعات دوباره به آن سر بزنید.
تحقیق و برنامهریزی برای سفرهای عکاسی حیاتوحش
پیش از آنکه با دوربین راهی طبیعت شوید، اولین و درعینحال یکی از نادیدهگرفتهشدهترین( توسط اغلب عکاسان حیات وحش ) کارهایی که باید انجام دهید، تحقیق درباره مکانها و شناخت گونههایی است که قصد عکاسی از آنها را دارید. با گذشت زمان و کسب تجربه عملی در میدان، میزان تحقیقی که نیاز دارید کمتر میشود؛ اما اگر با گونهای سروکار دارید که اطلاعات کمی دربارهاش دارید، مجهز شدن به دانش ارزشمند درباره آن گونه و محیط زندگیاش یک قدم اولیه و کاملن ضروری است.
-
برای عکاسی از گونههای مختلف حیات وحش کجا تحقیق کنیم؟
امروزه به راحتی میتوانیم ساعتهای بیشماری را صرف تماشای ویدئوهای حیاتوحش در زیستگاه طبیعی آنها کنیم. حجم این محتوا در اینترنت تقریبن بیپایان است؛ از مستندهای سرویسهای استریم گرفته تا ویدئوهای پراکنده در یوتیوب. قبل از ورود به میدان، میتوانید از این منابع برای کسب دانش محیطی و رفتاری گونهها استفاده کنید.
همچنین درباره گونههایی که قصد عکاسی از آنها را دارید مطالعه کنید. حتا جزئیترین اطلاعات هم میتواند تفاوت بزرگی در کیفیت عکسهایی که میگیرید ایجاد کند. میتوانید با راهنماهای حرفهای حیات وحش هم درباره گونه مدنظرتان صحبت کنید.
اگر به عکاسی پرندگان علاقه داشته باشید، با پرندهنگرانی ارتباط بگیرید که شناخت عمیقی از گونههای مورد نظرتان دارند. اگر مقصدتان جنگلهای شمال باشد، با ردیابهای حرفهای درباره گونههای شمالی مانند مرال، گرگ، خرس و بزکوهی صحبت کنید. اگر مقصدی مثل جنگلهای زاگرس باشد، با افرادی که در شبکههای اجتماعی دنبال میکنید تماس بگیرید و از تجربههایشان سوال کنید. سپس با شرکتهای تور که در برگزاری سفرهای تخصصی آن منطقه تجربه دارند ارتباط بگیرید.
اگر میدانید در یک منطقه روستایی حیاتوحش وجود دارد، به پیادهروی بروید و به دنبال ردپا یا نشانههای فعالیت بگردید؛ مثل محلهای استراحت در میان علفهای بلند. به دنبال مدفوع یا بقایای اسکلتی باشید. حتا میتوانید در محلی که احتمال فعالیت میدهید یک دوربین تلهای (Trail Camera) نصب کنید. بگذارید دوربین یک هفته آنجا بماند، سپس بررسی کنید آیا این مکان برای ساختن یک کمینگاه (Blind) مناسب است یا نه. اگر حیاتوحش ثبت شد، ساعات فعالیت روزانهاش را یادداشت کنید و برنامهریزی کنید که خیلی زودتر از زمانی که دوربین تلهای حضور حیوان را ثبت کرده، در آن محل حاضر باشید.
-
در عکاسی حیات وحش چه اطلاعاتی ارزشمند است؟
جزئیاتی که در این تحقیقات اولیه کشف میکنید، به شما کمک میکند بهتر بفهمید کجا باید سفر کنید و حیوانات چگونه در محیطهای مورد نظر شما زندگی میکنند. تمام این اطلاعات نقش بزرگی در افزایش موفقیت شما در زمان عکاسی خواهد داشت.
پیشنهاد میکنم موارد زیر را حتمن بررسی کنید:
• زیستگاه گونهها: بدانید کجا زندگی میکنند و شکار میکنند.
• الگوهای مهاجرت: گونه مورد نظر در چه زمانهایی به مناطقی میآید که برای شما قابل دسترسی است.
• فصلهای تولیدمثل: بیشتر گونهها در فصل جفتگیری فوتوژنیکتر هستند. ما معمولن دوست داریم از نوزادان گونهها عکاسی کنیم. در مورد خانوادهی سگسانان (مانند گرگها) یا گربهسانان، این زمان بهترین فرصت برای مشاهده شکار هم هست، چون نیاز به غذا بیشتر میشود.
• مسائل لجستیکی: باید به این موارد توجه کنید که چطور به محل موردنظتان میروید؟ چه کسی راهنمای شماست؟ کارگاه آموزشی، تور گروهی یا راهنمای خصوصی؟ کجا اقامت میکنید؟ آیا نگرانیهای ایمنی وجود دارد؟
• الگوهای آبوهوایی فصلی: دقت کنید که با موضوعاتی مانند لباس یا تجهیزات محافظتی نامناسب برای خودتان یا دوربینتان غافلگیر نشوید.
-
پیشتصورسازی در عکاسی حیات وحش در برابر عکاسی لحظهای
پیشتصورسازی از تحقیق شما میآید. احتمالن هنگام تحقیق، تصویری دیدهاید که دوستش داشتهاید و سپس در منظرهای که حضور دارید، چیزی توجه شما را جلب کرده است. اینجاست که صبر به خرج میدهید و منتظر میمانید تا حیوان وارد صحنه موردنظر شما شود و بعد عکس میگیرید.
در این روش، تعداد عکسهایی که میگیرید بسیار کمتر است. مزیتش این است که به یکی دو عکس شاخصی میرسید که واقعن دنبالش بودهاید. همچنین زمان کمتری را صرف مرور انبوه عکسهایی میکنید که صرفن هر جا حیوانی دیدهاید ثبت شدهاند.
اما عیب پیشتصورسازی و منتظر ماندن برای لحظه درست این است که ممکن است آنقدر روی یک عکس متمرکز شوید که فرصتهای دیگر و صحنههای جذاب دیگری را که در اطرافتان اتفاق میافتند، از دست بدهید.
در عکاسی حیات وحش اصطلاح عکاسی در لحظه (Shooting on the fly) بیشتر درباره دنبال کردن حیوان است، هر جا که میرود. با این روش بدون شک تعداد عکسهای بسیار بیشتری میگیرید و بعد از بررسی صدها یا حتا هزاران عکس، احتمالن تعداد قابلتوجهی عکس قابلقبول خواهید داشت. من پیشنهاد میکنم ترکیبی از هر دو استراتژی را به کار ببرید. احتمالن در هر برنامه عکاسی از حیات وحش بیش از یک روز در محل حضور دارید، پس روشها را جابهجا کنید: هم عکسهای از پیش تصورشده (pre-visualized) را بگیرید و هم عکسهایی را که در لحظه و در جریان اتفاق ثبت میشوند.
همانطور که قبلن اشاره کردم، هنگام تحقیق باید ویدئوها و تصاویر حیوانات را در سرویسهای استریم فیلمهای مستند ویا در گوگل بررسی کنید. قبل از سفر، شروع به ساختن یک پوشه از تصاویر کنید. این تصاویر را بهعنوان یک لیست کوتاه از عکسهایی در نظر بگیرید که شخصن برایتان جذاباند. البته قرار نیست خودتان را محدود به گرفتن همان عکسها کنید؛ اینها فقط تصاویری هستند که امید دارید به دست بیاورید.
این کار تمرین بسیار خوبی برای پیشتصورسازی رفتار حیوانات است، قبل از آنکه در لحظه و با دوربین در دست روبهروی آنها قرار بگیرید.
شروع کنید به فکر کردن درباره محیطی که با آن روبهرو خواهید شد. پسزمینههای احتمالی عکسهایتان را مطالعه کنید و به دنبال ترکیببندیهایی باشید که دوست دارید ثبت کنید.
به حیوانات دقت کنید و ظرافتها و چالشهای عکاسی آنها را بشناسید. برای مثال عقاب سرسفید را در نظر بگیرید؛ آن سر سفید اگر از قبل به نورسنجی فکر نکرده باشید، خیلی راحت بیشازحد روشن (Over Exposure) میشود.
تجهیزات مورد نیاز در عکاسی حیاتوحش
برای عکاسی حیاتوحش چه تجهیزاتی لازم است؟
دوربین بدونآینه بهتر است یا DSLR؟ لنز سریع یا کند؟ سهپایه یا بدون سهپایه؟ فیلترها چطور؟ طبیعی است که همه اینها کمی گیجکننده به نظر برسند.
همانطور که در مقاله
راهنمای جامع خرید دوربین عکاسی صحبتکردهایم، واقعیت این است که تجهیزات عکاسی شاید مهمترین عامل در خلق تصاویر عالی از حیاتوحش نباشند، اما بدون شک عنصری ضروری هستند. بالاخره برای ثبت عکس، به ابزار نیاز دارید. بهتر است به تجهیزات به چشم ابزار نگاه کنید و برای استفاده درست از این ابزارها، باید بدانید چه کاری انجام میدهند، چگونه کار میکنند و چطور میتوان از آنها برای خلق انواع مختلف تصاویر حیاتوحش استفاده کرد.
حیاتوحش شکلهای گوناگونی دارد؛ از عقابهای باشکوه و خرسهای قدرتمند گرفته تا پرندگان آوازخوان ظریف و روباههای زیرک. وقتی وارد دنیای عکاسی حیاتوحش میشوید، با چهار چالش اصلی روبهرو خواهید شد:
• بیشتر حیوانات ترسو و محتاط هستند
• بیشتر حیوانات سریع و غیرقابلپیشبینیاند
• بیشتر حیوانات در سحر، غروب و یا در محیطهای کمنور مثل جنگلها فعال هستند
• طبیعت معمولن خشن است و میتواند شامل باران، برف، گلولای، شن و ماسه و موارد دیگر باشد
برای مقابله با این چالشها، باید تجهیزات خود را با دقت انتخاب کنید. از طرف دیگر آنچه برای یک عکاس حرفهای تماموقت بهترین انتخاب است، لزومن برای کسی که آخر هفتهها یا در تعطیلات عکاسی میکند مناسب نیست. عواملی مثل هزینه، امکانات، اندازه فیزیکی، وزن و میزان راحتی در استفاده برای شما اهمیت زیادی دارند. تجهیزاتی که بیش از حد بزرگ، سنگین یا پیچیدهتر از سطح مهارت شما باشند، به همان اندازه شانس موفقیتتان را کاهش میدهند که تجهیزات ضعیفتر.
با همه این حرفها، بهطور کلی تجهیزات مناسب برای عکاسی حیاتوحش باید سریع، قابلاعتماد و قادر به تولید تصاویر باکیفیت در شرایط نوری مختلف باشند.
ثبت حرکت و رفتار حیوانات بخش اصلی کار یک عکاس حیاتوحش است، به همین دلیل سرعت همیشه یکی از مهمترین فاکتورها در انتخاب تجهیزات عکاسی حیات وحش بوده است. فوکوس خودکار سریع و نرخ عکاسی پیاپی بالا از ویژگیهایی هستند که برای رسیدن به نتایج پایدار و ثبت «لحظهی تعیینکننده» میتوانید به آنها تکیه کنید.
برای حفظ فاصله امن با حیوانات بالقوه خطرناک یا برای پر کردن کادر تصویر با سوژه حیاتوحش، لنز تلهفوتو ابزاری است که همیشه به آن نیاز خواهید داشت. هرچه لنز سریعتر باشد (یعنی دیافراگم بازتری داشته باشد)، در شرایط نوری کم عملکرد بهتری خواهد داشت.
عکاسان حیات وحش اغلب در مناطق دورافتاده عکاسی میکنند، بنابراین قابلیت اطمینان تجهیزات اهمیت فوقالعادهای دارد؛ بهویژه زمانی که در معرض شرایط مختلف آبوهوایی قرار میگیرند. گرمای شدید، سرمای زیاد، باران، آب شور، گردوغبار و رطوبت همه میتوانند به تجهیزات الکترونیکی حساس مثل دوربینها، لنزها، کامپیوترها و هارددیسکها آسیب بزنند. به همین دلیل، نحوه بستهبندی و نگهداری تجهیزات در سفر به مناطق دورافتاده بسیار حیاتی است.
در این بخش از مقاله، به شما کمک میکنیم همهچیز را مرتب و شفاف ببینید:
اصول اولیه تجهیزات، دوربینها، لنزها، لوازم جانبی دوربین، تلهکانورترها، فیلترها، کیف دوربین، سهپایهها، فلاش، کمینگاهها (Blinds)، ابزارهای ذخیرهسازی، نرمافزارها و بهترین روشهای حمل و سفر با این همه تجهیزات.
در پایان این بخش، دید روشنتری خواهید داشت نسبت به اینکه به چه تجهیزاتی نیاز دارید، به چه چیزهایی نیاز ندارید و دلیلش چیست.
-
دوربینهای مناسب عکاسی حیاتوحش
وقتی صحبت از انتخاب بهترین دوربین برای عکاسی حیاتوحش میشود، گزینهها، برندها و قابلیتهای بسیار زیادی پیش روی شماست. هرچند عکاسی با فیلم هنوز در بعضی ژانرها جایگاه خودش را دارد، اما برای حیاتوحش انتخاب مناسبی نیست. به همین دلیل، اینجا فقط درباره دوربینهای دیجیتال صحبت میکنیم. بهطور کلی، دو تصمیم مهم در انتخاب دوربین دیجیتال برای حیاتوحش وجود دارد: نوع دوربین و اندازه سنسور تصویر.
دوربینهای DSLR (دوربینهای دیجیتال تکلنزی بازتابی) نزدیک به دو دهه انتخاب محبوب عکاسان حرفهای حیات وحش بودهاند. این دوربینها دارای آینه و منشور هستند، یعنی صحنه را از طریق منظرهیاب اپتیکال میبینید. اما همین طراحی باعث میشود DSLRها نسبت به سایر انواع دوربینها بزرگتر، حجیمتر و سنگینتر باشند. به همین دلیل، با پیشرفت سریع دوربینهای بدونآینه، DSLRها کمکم محبوبیت خود را از دست میدهند؛ چون مدلهای بدونآینه نهتنها به آنها رسیدهاند، بلکه در بسیاری موارد از آنها بهتر هم شدهاند.
دوربینهای بدونآینه (Mirrorless) فاقد منشور و منظرهیاب اپتیکال هستند، بنابراین سبکتر و جمعوجورترند. تصویر سوژه را بهصورت زنده روی نمایشگر LCD پشت دوربین یا از طریق منظرهیاب الکترونیکی میبینید.
این روزها شرکتهای سازنده دوربین، سرمایهگذاری بسیار بیشتری روی فناوری، قابلیتهای جدید و لنزهای سیستمهای بدونآینه انجام میدهند تا DSLRها. بنابراین اگر تازه میخواهید یک سیستم دوربین برای عکاسی حیاتوحش بسازید، بدونآینهها منطقیترین نقطه شروع هستند.
-
اندازه سنسور دوربین مناسب برای عکاسی حیات وحش
در این سبک از عکاسی هم رسیدن به پاسخ درست دربرابر همان سوال همیشگی اهمیت دارد؛
فول فریم یا کراپ سنسور؟ در مورد سنسور تصویر، باید بگویم که اندازه آن در عکاسی حیات وحش واقعن اهمیت دارد. دوربینهای فولفریم سنسوری تقریبن هماندازه فیلمهای ۳۵ میلیمتری قدیمی دارند (۳۶×۲۴ میلیمتر). سطح بزرگتر سنسور باعث کیفیت تصویر بالاتر، نویز کمتر و دامنه دینامیکی بهتر میشود.
در مقابل، دوربینهای APS-C یا کراپسنسور سنسور کوچکتری دارند (حدود ۲۲×۱۶ میلیمتر). بعضی از عکاسان حیاتوحش این سنسورها را ترجیح میدهند، چون باعث ایجاد ضریب انقطاع (Crop Factor) میشوند و عملن فاصله کانونی لنز را بیشتر نشان میدهند.
برای مثال، در دوربینهای APS-C نیکون ضریب برش ۱.۵ برابر و در کانن ۱.۶ برابر است. یعنی یک لنز ۳۰۰ میلیمتری روی بدنه APS-C نیکون معادل ۴۲۰ میلیمتر و روی کانن معادل ۴۸۰ میلیمتر عمل میکند.
-
ویژگیهای مهم دیگر در دوربینهای مناسب برای عکاسی حیاتوحش
علاوه بر نوع دوربین و اندازه سنسور، چند ویژگی دیگر هم در عکاسی حیاتوحش اهمیت زیادی دارند:
سرعت عکاسی پیاپی (Burst Speed)
این عدد نشان میدهد دوربین در هر ثانیه چند فریم ثبت میکند. هرچه این عدد بالاتر باشد، شانس ثبت لحظهی طلایی در صحنههای سریع بیشتر میشود. تفاوت بین یک عکس فوقالعاده از پرندهای در حال پرواز و یک عکس معمولی، گاهی فقط به تعداد فریم در ثانیه در دوربین بستگی دارد. برای عکاسی موفق از حیاتوحش، حداقل ۸ فریم بر ثانیه را توصیه میکنیم.
فوکوس خودکار پیوسته (Continuous Autofocus)
وقتی صحبت از فوکوس خودکار میشود، دو گزینه اصلی وجود دارد : فوکوس تکشات (Single-Shot AF) و فوکوس پیوسته (Continuous AF) حالت اول با نیمهفشردن دکمهی شاتر فوکوس را قفل میکند. این روش برای عکاسی منظره عالی است، اما در دنیای پویای عکاسی حیاتوحش، معمولن فوکوس پیوسته انتخاب بهتری محسوب میشود؛ چون حتا هنگام حرکت سوژه هم بهطور مداوم فوکوس را تنظیم میکند.
حیوانات غیرقابلپیشبینی هستند و حالت فوکوس پیوسته کمک میکند آنها در کادر شما همیشه شارپ باقی بمانند. اگر این حالت را با قابلیت تعقیب سوژه (Tracking) دوربینتان ترکیب کنید، به یک ترکیب قدرتمند میرسید که فوکوس را در سراسر منظرهیاب حفظ میکند.
تعداد نقاط فوکوس خودکار (Autofocus Points)
هرچه نقاط فوکوس بیشتر باشند، احتمال از دست دادن فوکوس هنگام تعقیب سوژههای سریع کمتر میشود. همچنین وقتی سوژه دقیقن وسط کادر نیست، فوکوس کردن بسیار راحتتر خواهد بود.
لرزشگیر داخلی بدنه (In-Body Image Stabilization)
این قابلیت نسبتن جدید، لرزشهای دوربین هنگام نوردهی را کاهش میدهد. از آنجا که در عکاسی حیاتوحش اغلب از لنزهای تله استفاده میشود (که به لرزش بسیار حساساند)، این ویژگی فوقالعاده ارزشمند است. اگر رویای سافاری آفریقا یا سفر عکاسی به قطب جنوب را دارید، وجود لرزشگیر در بدنه، لنز یا هر دو میتواند بارها نجاتدهنده باشد.
مقاومت در برابر شرایط آبوهوایی (Weather Sealing)
عکاسی حیاتوحش در طبیعت انجام میشود؛ جایی که باران، رطوبت، گردوغبار و شرایط سخت میتوانند به تجهیزات الکترونیکی آسیب بزنند. بدنههای مقاوم در برابر شرایط جوی از دوربین در برابر این عوامل محافظت میکنند. در غیر این صورت، یا باید دوربین را کنار بگذارید و لحظهها را از دست بدهید، یا ریسک خرابی تجهیزات را بپذیرید.
جمعبندی سریع: دوربین مناسب عکاسی حیاتوحش
۱. DSLR یا بدونآینه؟ هر دو خوباند، اما بدونآینهها آینده بازار هستند.
۲. فولفریم یا APS-C؟ فولفریم کیفیت بالاتری میدهد، APS-C دسترسی به فاصله کانونی بلندتر.
۳. سرعت عکاسی پیاپی: هرچه فریم بر ثانیه بیشتر، بهتر.
۴. نقاط فوکوس: نقاط بیشتر یعنی پوشش بهتر و تعقیب فوکوس دقیقتر.
۵. لرزشگیر داخلی بدنه: بهشدت توصیه میشود.
۶. مقاومت در برابر شرایط جوی: با توجه به گردوغبار و رطوبت محیطهای طبیعی، کاملن ضروری است.
انتخاب دوربین میتواند تجربه عکاسی حیاتوحش شما را کاملن متحول یا برعکس، آن را خراب کند.
در قدم اول، یک دوربین ایدهآل برای عکاسی حیاتوحش باید لنز قابل تعویض داشته باشد؛ این موضوع به شما اجازه میدهد بسته به موقعیت، فاصلهی کانونی را تغییر دهید و از نمای نزدیک تا عکسهای واید را بهراحتی ثبت کنید.
همچنین به دوربینی با سیستم فوکوس خودکار قدرتمند نیاز دارید؛ به این ترتیب (با کمی تمرین) میتوانید پرندهای را که در آسمان پرواز میکند یا آهویی را که در دشت میدود، بهطور مداوم دنبال کنید. امروزه بسیاری از دوربینهای بدونآینه پیشرفته به قابلیت تشخیص و ردیابی چشم مجهز شدهاند، از جمله تشخیص چشم پرندگان و حیوانات. این ویژگی میتواند واقعا بازی را عوض کند، اما مهم است قبل از استفاده در موقعیتهای حساس آن را امتحان کنید، چون عملکرد Eye AF در همه دوربینها به یک اندازه قوی نیست.
مقاومت و دوام هم عامل مهم دیگری است که نباید از آن چشمپوشی کنید. چه در حال عکاسی زیر باران شدید باشید و چه در مسیرهای کویری، دوربین شما باید بتواند در برابر شرایط محیطی مقاومت کند و از قطعات الکترونیکی داخلی خود محافظت کند. بسیاری از دوربینهای DSLR و بدونآینه ردهمتوسط به بالا، مقاومت خوبی در برابر شرایط آبوهوایی دارند، اما پیشنهاد میکنم از مدلهای مبتدی که برای استفاده تفریحی طراحی شدهاند، دوری کنید.
در نهایت، مطمئن شوید دوربین شما عملکرد خوبی در ISOهای بالا دارد. این ویژگی به شما کمک میکند در نور کم هم به عکاسی ادامه دهید و در عین حال، با حفظ سرعت شاتر بالا، عکسهایی واضح و شفاف ثبت کنید.
لنزهای مناسب برای عکاسی حیاتوحش
حالا میرسیم به بخشی از تجهیزات که عکاسان حیاتوحش بیش از هر چیز دیگری دوستش دارند و آرزوی داشتنش را میکنند: لنزها.
یک لنز خوب برای حیاتوحش معمولا بزرگترین و مهمترین سرمایهگذاری شما در تجهیزات عکاسی خواهد بود، پس بیایید با هم مهمترین ویژگیها و انتخابها را بررسی کنیم:
از نظر تئوری، عکاسی حیاتوحش را میتوان با هر نوع لنزی انجام داد؛ از واید گرفته تا سوپرتله. همهچیز به شرایط و پیامی که میخواهید با عکستان منتقل کنید بستگی دارد.
اما در عمل، بیشتر موقعیتهایی که با آنها روبهرو میشوید به یک لنز تلهفوتو نیاز دارند. چرا؟
• حیوانات وحشی بهطور طبیعی دوست دارند تا حد امکان از انسانها فاصله بگیرند. لنز تلهفوتو به شما اجازه میدهد بدون نزدیک شدن، سوژه را بزرگ کنید؛ طوری که حتا سبیلهای یک یوز ایرانی را هم بشمارید، اگر دلتان بخواهد.
• بعضی حیوانات هستند که اصلن نباید به آنها نزدیک شد. حفظ فاصله هم برای شما امنتر است و هم برای حیوان.
• پرسپکتیوی که لنز تلهفوتو ایجاد میکند، برای پرترههای حیوانات بسیار دلنشین است؛ چون باعث جدا شدن سوژه از پسزمینه میشود و کنترل پسزمینه را هم سادهتر میکند.
بسته به گونه جانوری، در بیشتر مواقع به حداقل فاصله کانونی ۴۰۰ میلیمتر نیاز دارید تا حیوان آرام بماند و شما هم در فاصلهای امن باشید. لنزهای ۴۰۰ میلیمتر و بلندتر را «سوپرتلهفوتو» مینامند که معمولاً بزرگ، سنگین و گرانقیمت هستند.
-
نکات کلیدی در انتخاب لنز برای عکاسی حیات وحش
فاصله کانونی (Focal Length)
به زبان ساده، فاصله کانونی یعنی «برد» لنز. برای عکاسی از پرندگان کوچک یا پستانداران بسیار محتاط، حداقل به ۴۰۰ میلیمتر نیاز دارید و اگر ۶۰۰ یا حتی ۸۰۰ میلیمتر داشته باشید، بهتر هم هست.
برای پستانداران بزرگ در پارکهای ملی بخصوص در خارج از ایران که به حضور انسان عادت دارند، معمولا بازه ۲۰۰ تا ۴۰۰ میلیمتر کاملا کافی است.
حداکثر گشودگی دیافراگم (Maximum Aperture)
گشودگی دیافراگم لنز با عدد f نشان داده میشود. هرچه عدد f کوچکتر باشد دیافراگم بازتر و درنتیجه لنز «سریعتر» محسوب میشود؛ چون اجازه میدهد با سرعت شاتر بالاتری عکاسی کنید.
لنزهای f/2.8 و f/4 تلهفوتوهای سریع به حساب میآیند، در حالی که f/5.6 و f/8 کندترند.
لنزهای سریع در نور کم عملکرد بهتری دارند (شاتر سریعتر و ISO پایینتر) و در دیافراگم باز، عمق میدان کمتری ایجاد میکنند که پسزمینهای نرم و محو به شما میدهد.
-
لنزهای پرایم یا زوم؟ کدامیک برای عکاسی حیات وحش مناسبترند؟
لنزهای پرایم (Prime)
فاصله کانونی ثابت دارند؛ مثلن ۴۰۰ یا ۶۰۰ میلیمتر. این لنزها برای پرندگان کوچک یا حیوانات خجالتی و انسان گریز عالیاند.
مشکلشان این است که اگر حیوان به شما نزدیک شود، چارهای جز دور شدن از سوژه یا تعویض لنز ندارید و ممکن است در همین حین لحظهای خاص را از دست بدهید.
لنزهای زوم (Zoom)
بازهای از فاصلههای کانونی را پوشش میدهند؛ مثلن ۱۰۰–۴۰۰ میلیمتر. این یعنی انعطافپذیری بیشتر و آزادی عمل در کادربندی.
اگر از جای ثابتی عکاسی میکنید مثل داخل خودرو، اسکله یا قایق، لنز زوم انتخاب بسیار بهتری است.
قبلا لنزهای پرایم بهوضوح شارپتر از زومها بودند، اما امروزه در بسیاری از مدلهای لنزهای زوم این اختلاف خیلی کم شده و معمولن ارزش از دست دادن انعطافپذیری را ندارد.
لرزشگیر، تثبیت تصویر و ارگونومی
لنزهای تلهفوتو بهخاطر زاویه دید بسیار کم، هر لرزشی را بزرگنمایی میکنند و نتیجهاش عکسی تار است.
برای مقابله با این مشکل باید از:
• سرعت شاتر بالا
• سهپایه محکم
• و لرزشگیر (Image Stabilization / Vibration Reduction)استفاده کنید.
حتا اگر لنز روی سهپایه است، معمولن توصیه میشود لرزشگیر روشن باشد.اما فقط مشخصات فنی مهم نیست. اگر لنز در دست شما حس خوبی برایتان به همراه نداشته باشد، بهرهوریتان پایین میآید. به وزن لنز، محل حلقه زوم و فوکوس، کلیدهای AF/MF و تعادل آن توجه کنید. اگر شک دارید، قبل از خرید، لنز را اجاره کنید.
جمعبندی سریع: بهترین لنزها برای عکاسی حیات وحش
عکاسی حیاتوحش اغلب به نمای نزدیک از حیوانات نیاز دارد؛ اما معمولن حیواناتی که میخواهید از آنها عکس بگیرید یا خیلی دور هستند یا آنقدر محتاطاند که اجازه نزدیک شدن نمیدهند. اینجاست که لنزهای سوپر تلهفوتو میدرخشند. در حالت ایدهآل، بهتر است لنزی داشته باشید که به ۳۰۰ میلیمتر یا بیشتر برسد تا بتوانید سوژههای گریزان را بهصورت تمامکادر ثبت کنید.
درست است که لنزهای سوپر تلهفوتو گرانقیمت هستند، اما پیشنهاد میکنیم آنها را یک سرمایهگذاری بلندمدت در نظر بگیرید. برای افراد مبتدی، لنزهای زوم سوپر تلهفوتو مثل 200–500mm یا 100–400mm تعادل خوبی بین قیمت و کیفیت ایجاد میکنند. شاید به شارپنس خیرهکننده یک لنز پرایم 500mm f/4 – که لنز موردعلاقه حرفهایهاست نرسند، اما همچنان قادرند عکسهای بسیار خوبی ثبت کنند. طبیعتن با افزایش علاقه و مهارت شما، ممکن است به لنزهای پرایم حرفهای مثل 500mm f/4، 600mm f/4 یا 400mm f/2.8 فکر کنید.
• لنز مهمترین تصمیم در خرید تجهیزات حیاتوحش است.
• لنز تلهفوتو ابزار اصلی شماست.
• پرایمها شارپاند، زومها انعطافپذیرتر.
• دیافراگم بازتر = لنز سریعتر و عملکرد بهتر در نور کم.
• اگر مطمئن نیستید، قبل از خرید لنز را اجاره کنید.
• لرزشگیر را روشن نگه دارید.
• لنز باید خوشدست و قابلحمل باشد.
نکته: با اینکه لنزهای بلند برای ثبت عکسهای زیبا از حیاتوحش فوقالعادهاند، اما کاملن امکان پذیر است که با یک لنز تله کوتاه یا حتا یک لنز واید هم عکسهای شگفتانگیزی بگیرید. بنابراین اگر میخواهید عکاسی حیاتوحش را شروع کنید اما به لنز سوپر تلهفوتو دسترسی ندارید، ناامید نشوید. در عوض، روی عکاسی حیاتوحش محیطی (Contextual) تمرکز کنید؛ یعنی ثبت حیوان در کنار محیط اطرافش.
لوازم جانبی مورد نیاز برای عکاسی حیاتوحش
در این بخش، درباره چند ابزار جانبی و تجهیزات مهم صحبت میکنیم که میتوانند در عکاسی حیاتوحش حسابی به شما کمک کنند.
در دست گرفتن دوربین و لنز زمانی انتخاب خوبی است که تجهیزات شما سبک و کوچک باشند، داخل خودرو یا قایق باشید، یا نیاز داشته باشید خیلی سریع و قاطع دوربین را حرکت دهید؛ مثلن هنگام عکاسی از پرندگان در حال پرواز.
اما بهجز این موارد، برای رسیدن به شارپترین تصاویر و جلوگیری از خستگی دستها و شانهها، بهتر است از سهپایه استفاده کنید.
بیایید با هم گزینههای مختلف برای ثابت نگه داشتن و پشتیبانی امن از تجهیزات در طبیعت را بررسی کنیم:
سهپایه (Tripod)
در عکاسی حیاتوحش، خیلی از افراد مبتدی عکاسی بر روی دست (بدون سهپایه) را ترجیح میدهند چون آزادی عمل بیشتری دارد؛ اما وزن و طول لنزهای سوپر تلهفوتو باعث میشود سهپایه به یک ابزار بسیار مفید تبدیل شود. سهپایه نهتنها به ثبت عکسهای شارپتر کمک میکند، بلکه فشار فیزیکی روی بدن را هم کاهش میدهد؛ بهخصوص هنگام عکاسیهای طولانیمدت.
خرید سهپایه یک انتخاب است، اما اگر تصمیم گرفتید یکی تهیه کنید، در کیفیت آن صرفهجویی نکنید. شاید یک سهپایه ارزان در نگاه اول وسوسهانگیز باشد، اما پایههای لرزان یا هد ناپایدار میتوانند عکسهایتان را خراب کنند یا حتا به تجهیزاتتان آسیب بزنند. شما به چیزی محکم و بادوام نیاز دارید که برای مدت طولانی همراهتان باشد. واقعیت این است که عکاسی حیاتوحش اغلب با زمینهای ناهموار و شرایط آبوهوایی غیرقابلپیشبینی همراه است، پس دوام اهمیت زیادی دارد.
نکاتی که هنگام انتخاب سهپایه برای عکاسی حیاتوحش باید در نظر بگیرید:
• جنس بدنه: سهپایهها معمولن از فولاد، آلومینیوم یا فیبر کربن ساخته میشوند. فیبر کربن با اینکه گرانتر است، بهترین گزینه محسوب میشود چون هم سبک است، هم محکم و هم لرزش کمتری دارد.
• تحمل وزن: اگر از لنزهای بزرگ و سنگین استفاده میکنید، حتمن به حداکثر وزنی که سهپایه میتواند تحمل کند توجه کنید. وزن سنگینترین ترکیب دوربین و لنز خود را حساب کنید و بعد مشخصات سهپایه را بررسی کنید. سهپایههای سبک با پایههای نازک معمولن برای عکاسی جدی حیاتوحش مناسب نیستند.
• حداکثر ارتفاع: سهپایه باید بتواند دوربین را تا سطح چشم شما بالا بیاورد، مخصوصن اگر قد بلندی دارید. عکاسی حیاتوحش نیاز به صبر و انتظار طولانی دارد؛ خم شدن طولانیمدت پشت منظرهیاب واقعن آزاردهنده است. قبل از خرید، حتمن مشخصات ارتفاع را چک کنید.
• اندازه در حالت جمعشده: طول سهپایه در حالت جمعشده (Folded Length) برای سفر مهم است. سهپایههایی با پایههای چهارتکه جمعوجورتر هستند و برای قرار دادن داخل چمدان یا بستن به کولهپشتی مناسبترند.
هد سهپایه (Tripod Head)
بیشتر سهپایهها فقط شامل پایه هستند و هد جداگانه فروخته میشود. برای عکاسی حیاتوحش، دو گزینه جدی وجود دارد:
بال هد (Ball Head)
این هد مثل مفصل گویوکاسه عمل میکند و آزادی حرکت زیادی به شما میدهد؛ مخصوص حیوانات سریع و پرندگان. جمعوجور، سبک و استفاده از آن بسیار راحت است. میتوانید آن را کاملن قفل کنید یا کمی آزاد بگذارید تا سریع تغییر جهت دهید.
هد گیمبال (Gimbal Head)
هد گیمبال برای متعادلسازی کامل ترکیب دوربین و لنزهای بسیار بزرگ طراحی شده است و حرکت افقی و عمودی نرم و بیدردسری فراهم میکند.
لنزهای سوپرتله بسیار سنگین هستند و در دست گرفتن آنها حتا برای چند ثانیه هم سخت است. بیشتر هدهای بال توان نگهداشتن لنزهایی مثل 400mm f/2.8، 500mm f/4 یا 600mm f/4 را ندارند. در این شرایط، هد گیمبال بهترین و امنترین انتخاب است. وقتی لنز و دوربین بهدرستی بالانس شوند، با یک انگشت میتوانید آنها را حرکت دهید.
مونوپاد (Monopod)
اگر حمل سهپایه برایتان سخت و دستوپاگیر به نظر میرسد، میتوانید به مونوپاد (تکپایه) فکر کنید. مونوپاد گزینهای سبکتر است و اگرچه به اندازهی سهپایه پایداری ندارد، اما همچنان بهویژه در نور کم، پشتیبانی قابلتوجهی فراهم میکند.
مونوپاد در اصل یک پایه تکی است. پایداری آن از سهپایه کمتر است و چون مستقل نمیایستد، نمیتوانید دستتان را از روی دوربین بردارید.
با این حال، از عکاسی بر روی دست پایدارتر است، وزن لنزهای سنگین را تحمل میکند و نسبت به سهپایه چابکتر و قابلحملتر است؛ گزینهای عالی برای حیاتوحش پرتحرک.
کیسه شن (Bean Bag)
برای عکاسی از داخل خودرو، کیسه شن یا لوبیا گزینهای بسیار کاربردی است. این کیسه بین لبه پنجره و لنز قرار میگیرد و لرزش را جذب میکند.
کیسهها را خالی میخرید و داخلشان را با شن، لوبیا، برنج یا دانههای یونولیتی پر میکنید. هرچه سنگینتر باشند، پایداری بیشتری دارند. وقتی لنز را روی آن میگذارید، مواد داخل کیسه شکل لنز را میگیرند و یک تکیهگاه نرم و امن میسازند.
تلهکانورترها (Teleconverter)
اگر لنز تله دارید و به برد بیشتری فکر میکنید، قبل از تعویض لنز سراغ تلهکانورتر بروید.
تلهکانورتر بین بدنه و لنز قرار میگیرد و فاصله کانونی را افزایش میدهد؛ معمولن ۱.۴×، ۱.۶× یا ۲×. یا بیشتر
برای مثال:
• ۳۰۰ میلیمتر + ۱.۴× → ۴۵۰ میلیمتر
• ۳۰۰ میلیمتر + ۲× → ۶۰۰ میلیمتر
اما این افزایش برد بیهزینه نیست:
• کمی افت کیفیت تصویر
• کاهش نور:
o ۱.۴ × → یک استاپ
o ۲× → دو استاپ
۳۰۰mm با f/4 میشود ۴۵۰ mm با f/5.6 یا ۶۰۰mm با f/8
همه لنزها با تلهکانورتر سازگار نیستند و گاهی فوکوس خودکار هم از کار میافتد. پس حتمن قبل از خرید آن خوب تحقیق کنید.
برخی لنزهای جدید زوم، تلهکانورتر داخلی دارند که با یک کلید فعال میشود ویژگیای که میتواند تفاوت بین گرفتن عکس و از دست دادنش باشد.
این مقاله در روزهای آینده تکمیل خواهد شد.